Fizikalna hemija i elektrohemija

Istorijat

Katedra za Fizikalnu hemiju i elektrohemiju je jedna od najstarijih na Tehnološkom fakultetu i veliku zahvalnost duguje njenom osnivaču prof.dr.sc. Tihomilu Markoviću red.profesoru, dekanu fakulteta, prvom rektoru Univerziteta u Tuzli, ekspertu UNESCO-a i počasnom profesoru Univerziteta IPN u Meksiku, koji dolazi na fakultet akademske 1961/62. godine i tada je ustvari formirana Katedra za Fizikalnu hemiju i elektrohemiju. Te godine, započinje se sa stvaranjem vlastitog naučno-nastavnog kadra u okviru područja fizikalne hemije i elektrohemije pokretanjem prvog postdiplomskog studija u BiH 1964. godine iz oblasti Teoretske i primijenjene elektrohemije. Već 1966. godine uža naučna oblast Fizikalna hemija i elektrohemija ima i svoje prve magistre iz prve generacije upisanih studenata. Magistarski radovi su iz oblasti termodinamike sistema metal-otopina, te korozije i zaštite metala. Potom je urađeno i nekoliko doktorskih disertacija. Posebno treba izdvojiti dvije doktorske disertacije iz 1969. i 1970. godine „Termodinamska kinetika bestrujnog izlučivanja metala“ i „Identifikacija produkata korozije željeza u različitim elektrolitima“, iz razloga što su ovi doktoranti kasnije, cjelokupan svoj radni vijek proveli radeći na užoj naučnoj oblasti Fizikalna hemija i elektrohemija Tehnološkog fakulteta u Tuzli, a značaj njihovog naučnog i pedagoškog rada sa mlađim kadrovima ogleda se u daljem kadrovskom jačanju Katedre za fizikalnu hemiju i elektrohemiju.

To su godine intenzivne aktivnosti članova ove grupe u svim vidovima djelatnosti u nastavi, naučno-istraživačkom i stručnom radu, saradnji sa privredom, međunarodnoj saradnji. Tokom čitavog perioda permanentno je osavremenjivan sadržaj predavanja, u skladu sa razvojem svih oblasti fizikalne hemije, elektrohemije, korozije i zaštite materijala, koje su obuhvaćene u nastavi, kao i sadržaji ostalih aktivnosti članova uže naučne oblasti.

Pored prof.dr.sc. Tihomila Markovića do sada su svoj doprinos stručnom i naučnom razvoju dali: prof.dr.sc. Nihada Latifagić, profesor emeritus, prof.dr.sc. Mahmud Ahmedbašić, prof.dr.sc. Ranko Babić, prof.dr.sc. Nusreta Đonlagić, prof.dr.sc. Šuhreta Bahtijarević-Omerović, viši asistent mr.sc. Emina Jahić i laborantica Emina Šečerbegović.

Danas na Katedri za Fizikalnu hemiju i elektrohemiju rade prof.dr.sc. Sead Ćatić, prof.dr.sc. Amra Odobašić, prof.dr.sc. Husejin Keran, dr.sc. Amra Bratovčić,vanr.prof.,dr.sc. Indira Šestan, docent, viši asistent Melisa Ahmetović, laborantica Asmira Ćanić. Svoj doprinos radu i razvoju takođe daju viši asistent Ema Obralić i stručnjak iz prakse dr.sc. Adem Dautbašić.

Uža naučna oblast Fizikalna hemija i elektrohemija danas predstavlja baznu oblast za sve studijske programe koji se realiziraju na Tehnološkom fakultetu. U proteklom periodu uža naučna oblast je davala i daje značajnu pomoć u nastavi drugim fakultetima, Farmaceutskom i Prirodno-matematičkom fakultetu Univerziteta u Tuzli. U okviru uže naučne oblasti nalaze se Laboratorij za Fizikalnu hemiju, Laboratorij za koroziju i zaštitu materijala, Laboratorij za elektrohemijska ispitivanja i Laboratorij za kinetička ispitivanja. U naučnom radu, članovi ove grupe su njegovali, ali i razvijali određene oblasti fizičke hemije, elektrohemije, korozije i zaštite materijala. Posebno treba izdvojiti ostvarene rezultate u ispitivanjima voda i tla na sadržaj teških metala te praćenju kinetike reakcija u vodenim sistemima, zatim u ispitivanjima elektrohemijske depozicije oksidnih anoda, ispitivanju korozije i zaštite materijala, metalnih prevlaka. U skorije vrijeme istraživanja su krenula u pravcu ispitivanja fotokatalitičke aktivnosti fero porfirana i foto-sinteze i karakterizacije fotokatalizatora na bazi WO oksida, kao i ispitivanjima primjene ekoinhibitora korozije i bioadsorbenasa za uklanjanje teških metala iz otpadnih voda.

Laboratorije su dobro opremljene za izvođenje eksperimentalnih vježbi, ali i za naučno-istraživački rad. Tokom razvoja nabavljana je oprema koja pruža široke mogućnosti za elektrohemijska ispitivanja korozije i zaštite materijala, ali i ispitivanja vezana za analizu voda i tla na teške metale. Tako su nabavljeni Galvanostat/potenciostat, Spekrofotometar Lambda 25, Spektrofotometar Lambda 45 sa mogučnošću praćenja kintetike reakcija, plameni fotometar za analizu tla,mjerač aktiviteta vode u različitim uzorcima.Kao rezultat rada na ovim aparatima odbranjeno je više doktorskih disertacija, magistarskih i diplomskih radova i to ne samo kadra sa ove Uže naučne oblasti nego i šire (sa Univerziteta u Zenici, Univerziteta u Sarajevu, Univerziteta u Bihaću).

Užu naučnu oblast „Fizikalna hemija i elektrohemija“ danas čine:

• Dr.sc. Nihada Latifagić, profesor emeritus
• Dr.sc. Amra Odobašić, redovni profesor
• Dr.sc. Sead Ćatić, redovni profesor
• Dr.sc. Husejin Keran, redovni profesor
• Dr.sc. Amra Bratovčić, vanredni profesor
• Dr.sc. Indira Šestan, docent
• Ema Obralić, viši asistent
• Melisa Ahmetović, viši asistent
• Edina Kurtić, asistent
• Almedin Mujanović, asistent
• Asmira Čanić, laborant.

Nakon dužeg perioda aktivirana je i izdavačka djelatnost. Objavljeno je više knjiga, udžbenika, monografija, kao i poglavlja u međunardonim izdanjima (knjigama-monografijama):

1. Knjiga/Book 2 Održive tehnologije u prehrambenoj industriji/Sustainable technologies in Food industry, TEMPUS;
2. Environmental monitoring, Part 2, Biological Monitoring/Ecotoxicology, Chapter 7, „Determination of fluoride and Chloride Contents in Drinking Water by Ion Selective Electrode“, Amra Bratovčić, Amra Odobašić, InTech (2011);
3. Water Quality, Part 2, Water Quality Monitoring Studies, Chaper 19, „Determination and Speciation of Trace Heavy Metals in Natural Water by DPASV“, Amra Odobašić, Intech (2012).
4. Ingredients Extraction by Physicochemical Methods in Food Handbook of Food Bioengineering, Volume 4, Chapter 6 „The Extraction of Heavy Metals From Vegetable Samples“ Amra Odobasic, Indira Sestan, Amra Bratovcic, Elsevier (2017)

U okviru fizikalne hemije i elektrohemije organizuje se nastava iz svih predmeta koji se prema važećim nastavnim planovima i programima slušaju na Tehnološkom i Farmaceutskom fakultetu, a pripadaju užoj naučnoj oblasti fizikalna hemija i elektrohemija. Trenutno su to predmeti:

• Fizikalna hemija
• Kinetika i mehanizmi fizikalno-hemijskih procesa
• Koloidna hemija
• Membranski procesi
• Konstrukcioni materijali za procesnu opremu i zaštita
• Konstrukcioni materijali, korozija i zaštita
• Fizikalna svojstva hrane
• Fizikalna farmacija
• Primjena termičkih metoda u farmaciji
• Fizikalna hemija i reologija polimera
• Elektrohemijsko inženjerstvo
• Ambalažni materijali
• Elektrohemijski procesi i proizvodi
• Elektrohemija
• Primijenjena elektrohemija
• Korozija i zaštita metalnih materijala
• Metalne prevlake
• Kataliza i katalizatori

Članovi uže naučne oblasti publikovali su veliki broj naučnih i stručnih radova u časopisima međunarodnog značaja i domaćim časopisima, a saopštavali su rezultate svog rada na brojnim međunarodnim i domaćim naučnim skupovima.

Objavljeni univerzitetski udžebnici:

1. A. Odobašić, S. Ćatić, A. Bratovčić, I. Šestan, “Eksperimentalna elektrohemija“, PrintCom Tuzla, 2009.
2. A. Odobašić, S. Ćatić, H. Keran, A. Bratovčić, I. Šestan, “Zbirka zadataka iz Fizikalne hemije i elektrohemije“, OFF-SET Tuzla, 2013.
3. A. Odobašić, S. Ćatić, A. Bratovčić, I. Šestan, H. Keran, “Eksperimentalna fizikalna hemija sa teoretskim osnovama“, I izdanje OFFSET Tuzla, 2014.
4. A. Odobašić, S. Ćatić, A. Bratovčić, I. Šestan, H. Keran, “Eksperimentalna fizikalna hemija sa teoretskim osnovama“, II izdanje, InScan Tuzla, 2016.
5. A.Odobašić „ Fizikalna hemija“ InScan,Tuzla, 2016.